Ministère des Beaux Arts
10H22 - samedi 3 octobre 2020

Sur le Mont de Phnom Srey

 

A la suite de la parution de la Chronique de la nouvelle époque de Jean-Philippe de Garate consacrée à Douch, bourreau khmer rouge pendant le génocide cambodgien, nous avons reçu ce poème émouvant de Monsieur Nguyên Hoàng Bao Viêt, poète et écrivain vietnamien en exil, ancien prisonnier des droits humains dans des camps de travail forcé  de la République Socialiste du Viet Nam (1975), ancien réfugié boat-people vietnamien (1979) et Président du Centre Suisse Romand de PEN International.

Nous le publions en français et en vietnamien.

Un espace de cinq ans suffit*

À la paix mortelle des bourreaux

Pire que la bombe atomique

Pour déraciner la vie d’un peuple.

 

Dans le pays des temples et pagodes

Digne de prestige par l’Esprit tolérant

Bouddha, l’homme

Bouddha, la terre

Bouddha, le Grand Lac immense.

 

Depuis Angkor, Siemréap

Jusqu’à Kompong Cham

À travers le Tonlé Sap

On ne trouve plus que des âmes errantes.

 

Je passe ma main sur les visages des morts invisibles

Les pauvres victimes gémissant jour et nuit

Réclament que je ne doive pas oublier

Ces carnages monstrueux.

 

Des entailles de pioches, des impacts de balles

Sur le terrain de broussailles

Gravent leurs traces témoins

À la descente de la colline

La terre saigne. Gluante de chair sanglante.

 

Mes frères Cambodgiens

Exterminés avec leurs femmes, leurs enfants, leurs parents

Sont sans trêve harcelés

Les Việt cộng, sordides, les arrachent de leurs charniers.

 

Dans la salle d’exposition des crimes

Le maître est dénoncé par son camarade valet

Assassin, je te montre du doigt

Bourreau. Criminel. Même clique! Même parti!

 

Surgit le massacre de Huế au Việt Nam

‘Tết Mậu Thân’ au comble de son horreur*

Bannières rouge sang

Machettes, serpes, cimeterres

Armée de la mort!                                                                 

Dix neuf cent septante-cinq

‘Libération’ ou trahison?

L’homme réduit en bête de somme

Mythe effondré en lambeaux de deuil

Abattus sur chaque tête.

 

Je revis l’enfer

Dans un monde silencieux

Sacrifiant un peuple

Pour sauvegarder la Paix?

 

Je marque le forfait dans l’Histoire

Le coupable doit répondre

De Phnom Penh à Hà Nội

Qui sont ses complices

 

Dans ce drame tragique?

Au génocide succède la perte de leur pays

Les misérables esclaves traînent la charrue

Leur riz de choix?

Belle offre aux Soviétiques!

 

Les gouttes de larmes de souffrance

Se transforment en flot océan

La douleur, l’humiliation soulèvent

Les forces de résistance.

 

Les peuples insoumis

Combattent dans la Foi

Et la Pologne de Solidarność, résolue

Se consacre à restituer le printemps.

 

Suaves, les lotus éclosent

Des deux côtés du chemin de la Liberté

Unissant le Cambodge, le Laos, le Việt Nam

Notre espérance ne serait plus un rêve…

 

Ainsi, je franchis la terre morte

Un nuage de poussière obscurcit le soleil

Mais pourquoi je ne cesse de voir

Le marteau et la faucille, à nouveau, m’encercler?

 

Nguyên Hoàng Bao Viêt (1983)

Traduit du Vietnamien par Mme Hoàng Nguyên

Publié dans ‘’L’Empreinte du Phénix’’, Editions Ban Van-Paris 2008

 

* Cambodge: 1975-1978, Régime communiste des ‘Khmers rouges’, d’obédience maoïste. Depuis 1979, occupation communiste viêtnamienne, d’obédience stalinienne.

* Durant l’offensive du Nouvel An lunaire Tết Mậu Thân (1968), des milliers de civils sud-viêtnamiens avaient été sauvagement torturés et assassinés par les communistes nord-viêtnamiens. Ces derniers firent creuser, par les victimes elles-mêmes, des fosses communes dans lesquelles ils précipitèrent les « ennemis de la révolution », simples hommes, femmes et enfants innocents, parfois enchaînés à plusieurs par des fils de fer barbelés. Parmi des centaines de victimes enterrées vivantes et sans blessures, se trouvèrent des religieux français, des médecins et professeurs allemands, avec leurs femmes. (La dépêche d’AFP du 13 avril 1968 sombra dans l’indifférence de l’Occident et dans l’oubli).

 

——————————————————————————————–

 

 

 

 

 

 

 

 

TRÊN ĐỒI PHNOM SREY

 

Chỉ cần năm năm thôi

Hòa bình đao phủ thủ

Còn hơn bom nguyên tử

Cả dân tộc đổi đời.

 

Trên đất nước Chùa Tháp

Từng nổi tiếng bao dung

Phật là người là đất

Là biển hồ mênh mông.

 

Từ Angkor Siem Reap

Hướng về Kompong Cham

Vượt qua Tonlé Sap

Chỉ gặp những hồn oan.

 

Tôi đưa tay vuốt mặt

Những xác chết vô hình

Ngày đêm còn kêu khóc

Đòi tôi không được quên.

 

Vết chém cùng dấu đạn

Chứng tích khắp rừng chồi

Từ đỉnh đồi đi xuống

Bùn quánh thịt máu tươi.

 

Với vợ con cha mẹ

Anh em tôi chưa yên

Dưới hố sâu tập thể

Việt Cộng cố đào lên.

 

Phòng trưng bày tội ác*

Đồng chí tố quan thầy

Sát nhân tôi điểm mặt

Một phường một đảng thôi.

 

Chợt nhớ Việt Nam Huế

Kinh hoàng Tết Mậu Thân*

Cờ đỏ và mã tấu

Quân đâu như hung thần.

 

Bảy mươi lăm ‘giải phóng’

Người hóa kiếp ngựa trâu

Huyền thoại rơi từng mảnh

Khăn tang phủ lên đầu.

Tôi sống lại địa ngục

Giữa thế giới nín câm

Hy sinh một dân tộc

Để cứu vãn hòa bình ?

 

Tôi ghi vào lịch sử

Thủ phạm phải trả lời

Phnom Penh đến Hà Nội*

Đồng lõa gồm những ai

 

Trong tấn thảm kịch này?

Diệt chủng rồi mất nước

Thân nô lệ kéo cày

Gạo ngon dâng Sô Viết.

 

Những giọt lệ thống khổ

Biến thành sóng đại dương

Nỗi đau thương tủi nhục

Sẽ chỗi dậy quật cường.

 

Những dân tộc bất khuất

Chiến đấu với lòng tin

Kìa Ba Lan ‘Đoàn Kết’*

Quyết dựng lại mùa Xuân.

 

Hoa sen nở thơm ngát

Hai bên đường Tự Do

Nối liền Miên Lào Việt

Không chỉ là ước mơ.

 

Tôi băng qua đất chết

Cát bụi mù mặt trời

Sao tôi vẫn nhìn thấy

‘Liềm búa’ bao vây tôi?

 

Nguyên Hoàng Bảo Việt (1983)

 

 

Trích Tập Thơ Dấu Tích Phượng Hoàng .

Bạn Văn Paris xuất bản 2008.

 

* Ngày 17 tháng 4 năm 1975, đàn em và công cụ của Cộng sản Hà Nội trong cuộc chiến Đông Dương, quân Khmers đỏ tiến chiếm Phnom Penh. Pol Pot thiết lập một chế độ thân Bắc Kinh, bất hòa rồi xung đột với Hà Nội thân Liên Sô. Năm 1979, bộ đội Việt cộng tấn công chiếm đóng Cao Miên và thiết lập chế độ thực dân kiểu mới, với sự hợp tác của đàn em, cựu Khmer đỏ Hun Sen.

* Ở Huế, trong cuộc Tổng tấn công Tết Mậu Thân 1968, Việt Cộng tra tấn và tàn sát hàng ngàn đồng bào. Nhiều trăm nạn nhân bị chôn sống, trong đó có một số thường dân ngoại quốc (các tu sĩ người Pháp, các bác sĩ và giáo sư người Đức cùng thân nhân của họ…).

* Nghiệp đoàn Công nhân Solidarność tranh đấu chống chế độ Cộng sản Ba Lan từ đầu thập niên 80 cho đến khi chế độ từng làm kiểu mẫu cho Cộng sản Hà Nội bị sụp đổ.

 

 

Notre indépendance, c’est vous !

Parrainez Opinion Internationale

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Les artistes au service de l’écologie. La chronique de Lucie Breugghe

Diplômé de l’école nationale d’art appliqué Dupperé, Jacques Perdigues accompagné de Hans-Walter Müller et Nihil Bordures a présenté, pour la première fois, en 2020, au château d’Ancy-le-Franc, sa performance intitulée « Acclimitation transnaturaliste »,…
Lucie Breugghe